Harman Makinesi Nasıl Çalışır?

Harman makinesi ya da halk arasındaki adıyla patoz, hasat edilen ürünün tanesini sapından ve kavuzundan ayıran bir tarım makinesidir. Ürünü elle dövmek ya da hayvanlara çiğnetmek yerine harman makinesi bu işi mekanik olarak, çok daha kısa sürede yapar. Bu yazıda harman makinesinin nasıl çalıştığını, ana parçalarının neler olduğunu ve günümüzde traktörle çalışan modern harman makinelerinin nasıl kullanıldığını anlatıyoruz.

Harman makinesi ne işe yarar?

Harmanlama, tanenin saptan ve kavuzdan ayrılması işlemidir. Harman makinesi tek ve kesintisiz bir akış içinde üç görevi birden yerine getirir: tanenin ayrılması için ürünü döver, taneyi saptan ayırır ve taneyi kavuz ile tozdan temizler.

Harman makineleri buğday, arpa, yulaf ve çavdar gibi tahılların yanı sıra nohut, mercimek ve fasulye gibi baklagiller için de kullanılır. Doğru elekler ve ayarlarla aynı makine birçok farklı ürünü işleyebilir.

Harman makinesinin temel görevleri

• Hasat edilen ürünü makineye beslemek

• Taneyi ayırmak için ürünü dövmek

• Taneyi saptan ayırmak

• Taneyi elekler ve hava akımıyla temizlemek

• Temiz taneyi çuvala, helezona ya da tane deposuna iletmek

• Samanı ayrı olarak dışarı atmak

Harman makinesi adım adım nasıl çalışır?

Modern harman makinelerinin çoğu gücünü traktörün kuyruk milinden (PTO) alır. Bu güç harman tamburunu, fanı ve elekleri aynı anda çalıştırır. Çalışma prensibi birkaç basit adımda takip edilebilir.

Adım adım harmanlama süreci

• Besleme: Biçilmiş ürün makineye elle, yabayla ya da otomatik toplama ünitesiyle beslenir.

• Harmanlama: Üzerinde dövücüler bulunan, yüksek devirde dönen tambur ürüne çarparak taneyi başaktan ayırır.

• Ayırma: Tane kontrbatör ve eleklerden aşağı düşerken uzun saman yoluna devam eder.

• Temizleme: Fan, düşen tanenin arasından hava üfleyerek kavuzu ve hafif parçacıkları uzaklaştırır.

• Toplama: Temiz tane, hava sistemi, helezon ya da elevatör ile çuvala veya tane deposuna gönderilir.

• Saman çıkışı: Saman parçalanarak makineden üflenir ve çoğu zaman doğrudan römorka aktarılır.

Tüm bu adımlar aynı anda gerçekleştiği için harman makinesi kısa sürede büyük miktarda ürünü işleyebilir.

Harman makinesinin ana parçaları nelerdir?

Her harman makinesi, tambur ve kontrbatörden oluşan bir harman ünitesi etrafında inşa edilir. Bu ünitenin çevresinde ürünü beslemek, taneyi temizlemek ve samanı dışarı atmak için birlikte çalışan çeşitli sistemler bulunur. Bu parçaların boyutu ve kalitesi, makinenin kapasitesini ve elde edilen tanenin ne kadar temiz olacağını belirler.

Temel bileşenler

• Besleme tablası veya bunker

• Dövücülü harman tamburu

• Kontrbatör ve elekler

• Temizleme fanı

• Tane çıkışı: çuvallama sistemi, helezon veya tane deposu

• Saman çıkışı ve üfleyici

• Güç aktarımı için kardan mili veya şanzıman

Sabit ve gezer harman makineleri

Sabit harman makinesi tek bir yerde çalışır. Hasat edilen ürün, genellikle harman yerine kurulan makineye taşınır. Bu, geleneksel harmanlama yöntemidir ve küçük ile orta ölçekli işletmelerde hâlâ yaygın olarak kullanılır.

Gezer harman makineleri ise traktörün arkasında tarlada ilerler ve ürünü bulunduğu yerde harmanlar. Bazı gezer modellerde tane deposu bulunurken, bazıları biçilmiş ürünü yerden toplamak için otomatik toplama ünitesi kullanır. Bu da taşıma ve işçilik maliyetlerini azaltır. Depolu harman makineleri ile toplar döver harman makinelerini karşılaştırdığımız detaylı yazımızı da okuyabilirsiniz.

Traktörle çalışan harman makinesi türleri

• Çuvallama veya helezon sistemli sabit harman makineleri

• Tane depolu gezer harman makineleri

• Ürünü yerden toplayan toplar döver harman makineleri

• Yer fıstığı veya kabak çekirdeği gibi ürünler için özel harman makineleri

Harman makinesini kim icat etti?

Harman makinesi, İskoç değirmen ustası Andrew Meikle tarafından 1780'lerde icat edilmiş ve 1788 yılında patentlenmiştir. Meikle'ın tasarımında taneyi saptan dövmek için dönen bir tambur kullanılıyordu; bu prensip bugün de modern harman makinelerinin temelini oluşturur. Bu buluştan önce harmanlama, döğenlerle elle ya da ürünün üzerinde hayvanlar dolaştırılarak yapılıyordu.

19. yüzyıl boyunca harman makineleri hızla yaygınlaştı ve önce atlarla, ardından buhar makineleriyle çalıştırıldı. Bugün harman makinelerinin çoğu traktörle çalışır; biçerdöver ise harmanlamayı tek bir hasat sürecinin parçası olarak gerçekleştirir.

Harman makinesi tarihindeki önemli dönüm noktaları

• Döğenle elle harmanlama ve hayvanlara çiğnetme

• 1780'lerde Andrew Meikle'ın tamburlu harman makinesi

• 1800'lerde at ve buhar gücüyle çalışan harman makineleri

• 20. yüzyılda traktörle çalışan harman makineleri

• Harman ünitesi entegre biçerdöverler

Harman makinesi mi, biçerdöver mi?

Biçerdöver ürünü tek geçişte biçer, harmanlar ve temizler; kendi motoruna sahiptir. Harman makinesi ise traktörle çalışır ve önceden biçilmiş ürünü işler. Küçük veya eğimli araziler, baklagiller ve kendi traktörünü kullanmak isteyen işletmeler için harman makinesi çoğu zaman daha pratik ve ekonomik bir seçimdir. Model seçmeden önce traktör beygir gücü gereksinimlerini kontrol etmenizi öneririz.

Harman makinesi ne zaman daha iyi bir seçimdir?

• Küçük, parçalı veya eğimli arazilerde

• Nohut, mercimek ve fasulye gibi baklagillerde

• Biçerdövere erişimin sınırlı olduğu durumlarda

• Çiftçi hayvanları için saman da elde etmek istediğinde

Çetinkayalar harman makineleri

Çetinkayalar Tarım, 1970'lerden bu yana Konya'da harman makineleri ve saman makineleri üretmektedir. Ürün yelpazesinde çuvallama sistemli kardanlı ve şanzımanlı harman makineleri, tane depolu gezer harman makineleri ve ürünü yerden toplayan toplar döver harman makineleri bulunur. Modellerin çoğu saatte 2.200 kg kapasite sunar ve 540 devir/dakika kuyruk miliyle çalışır.

Ürününüze ve traktörünüze en uygun harman makinesini bulmak ve detaylı teknik bilgi almak için Çetinkayalar Tarım ile iletişime geçebilirsiniz.